• zaburzeniami czynnościowymi układu pokarmowego (biegunkami, zaparciami, wzdęciami),
• zespołem jelita drażliwego (IBS),
• atopowym zapaleniem skóry (AZS)
• zaburzeniach psychicznych (na przykład depresja) i neurorozwojowych (zaburzenia ze spektrum autyzmu).

Również wiele badań wskazuje na związek nieprawidłowej struktury mikrobioty jelitowej z chorobami cywilizacyjnymi m.in:

• cukrzycą typu 2,
• otyłością i nadciśnieniem tętniczym,
• z chorobami autoimmunizacyjnymi, na przykład celiakią, cukrzycą typu 1, reumatoidalnym
• zapaleniem stawów,
• nieswoistymi chorobami zapalnymi jelit (Choroba Leśniowskiego-Crohna, Wrzodziejące zapalenie jelita grupego)

Według aktualnej definicji Food and Agricultural Organization (FAO) i World Health Organization (WHO) probiotyki to żywe mikroorganizmy, które podawane w odpowiedniej ilości wywierają korzystny wpływ na zdrowie gospodarza. W tabeli poniżej przedstawiono podstawowy mechanizm działania probiotyków [1].

MECHANIZM DZIAŁANIA PROBIOTYKÓW

Tabela 1. Mechanizmy działania probiotyków względem częstości występowania wśród badanych szczepów (Hill wsp. [2], zmodyfikowane)

Zastosowanie wybranych szczepów probiotycznych w danych jednostkach chorobowych

Wśród najczęściej stosowanych probiotyków można wyróżnić bakterie kwasu mlekowego z rodzajów Lactobacillus i Bifidobacterium oraz niepatogenne grzyby drożdżopodobne Saccharomyces boulardii. Jednak podczas doboru preparatu najbardziej istotna jest znajomość jaki rodzaj (na przykład Lactobacillus), który gatunek (na przykład Lactobacillus rhamnosus) oraz który szczep (Lactobacillus rhamnosus PL 1 lub Lactobacillus rhamnosus ATCC 53103) został przebadany i zastosowany w danym wskazaniu klinicznym [3,4].  Na podstawie tabeli nr 2 widzimy, że niektóre szczepy znalazły zastosowanie w łagodzeniu wybranych objawów chorobowych  np. szczep Lactobacillus rhamnosus GG (ATCC 53103), który znajdziemy w preparacie m.in LoGGic, Dicoflor  wraz ze szczepem Saccharomyces boulardii CNCM I-745  dostępnym w preparacie Enterol/Enteris/Lacidoenter są skuteczne  m.in w zapobieganiu i leczeniu biegunki poantybiotykowej  (tab.2).

Tabela 2. Informacje o zastosowaniu przebadanych i rekomendowanych probiotyków na podstawie literatury i obserwacji własnych z  uwzględnieniem nazw preparatów dostępnych w Polsce [5, zmodyfikowany]

Poza wymienionymi w tabeli nr 2 jednostkami chorobowymi, warto wspomnieć o probiotykoterapii w SIBO (small intestinal bacterial overgrowth), które jest bezpośrednio związane z nieprawidłową mikrobiotą jelitową  i charakteryzuje się nadmiernym rozrostem mikroflory jelita cienkiego. Typowym objawem klinicznym  w przebiegu SIBO jest złe samopoczucie pacjenta po spożyciu kiszonek, probiotyków wieloszczepowych i prebiotyków, również często po spożyciu surowych warzyw i owoców. W przypadku SIBO nie są wskazane preparaty probiotyczne ze szczepami z rodzaju Lactobacillus, w szczególności Lactobacillus acidophilus, może to bowiem nasilać dolegliwości i pogarszać stan pacjenta. Badania wykazały pozytywną  zależność między występowaniem SIBO i zespołem jelita drażliwego (IBS, irritatable bowel syndrom) [6].  W probiotykoterapii SIBO skuteczne i bezpieczne będą preparaty zawierające szczep probiotyczny Saccharomyces boulardii CNCM I-745 (Enterol/Enteris/Lacidoenter) i probiotyki z rodzaju Bifidobacterium ( np. Bifidobacterium Balance Aliness/ Bifidus Balance+FOS Jarrow).  Więcej na temat terapii pisałam tu–> SIBO-leczenie.

Podsumowując wybrane szczepy probiotyczne mają udowodnione korzystne działanie w wybranych jednostkach chorobowych. Dlatego, też bardzo ważną rolę odgrywa probiotykoterapia celowana, dobrana pod konkretne objawy. Nie każdy szczep probiotyczny będzie korzystny dla każdego. Jednakże dostępne są preparaty dobrej jakości, z działaniem popartym badaniami, dlatego można rozważyć ich wprowadzenie u pacjentów w określonych schorzeniach.

Piśmiennictwo:

1.  Food and Agricultural Organization of the United Nations and World Health Organization. Joint FAO/WHO
   working group report on drafting guidelines for the
   evaluation of probiotics in food. Food and Agricultural
   Organization of the United Nations. 2002.
2. Hill C, Guarner F, Reid G, et al. Expert consensus document. The International Scientific Association for Probiotics and Prebiotics consensus statement on the scope and appropriate use of the term probiotic. Nat Rev Gastroenterol Hepatol. 2014; 11(8): 506–514, doi: 10.1038/ nrgastro.2014.66, indexed in Pubmed: 24912386, zmodyfikowane)
3. Szajewska H. Probiotyki w Polsce — kiedy, jakie i dlaczego? Gastroenterologia Kliniczna. Postępy i Standardy. 2010; 2; 1: 1–9.
4. McFarland LV, Evans CT, Goldstein EJC. StrainSpecificity and Disease-Specificity of Probiotic Efficacy: A Systematic Review and Meta-Analysis. Front Med (Lausanne). 2018; 5: 124, doi: 10.3389/ fmed.2018.00124, indexed in Pubmed: 29868585.
5. Floch MH, Walker WA, Sanders ME, et al. Recommendations for Probiotic Use — 2015 Update: Proceedings and Consensus Opinion. J Clin Gastroenterol. 2015; 49 Suppl 1: S69–S73, doi: 10.1097/ MCG.0000000000000420, indexed in Pubmed: 26447969.
6. 19. Bures J, Cyrany J, Kohoutova D, et al. Small intestinal bacterial overgrowth syndrome. World J Gastroenterol. 2010; 16(24): 2978–2990, indexed in Pubmed: 20572300

Artykuł Skuteczność wybranych probiotyków w łagodzeniu objawów wielu schorzeń pochodzi z serwisu YouFit - Anna Musiał Twój Dietetyk Szczecin.

Leczenie konwencjonalne

Leczenie SIBO opiera się przede wszystkim na antybiotykoterapii. Głównym antybiotykiem jest  rifaksymina, w Polsce znana pod nazwą handlowa Xifaxan.  Plusem Xifaxanu jest to, że bakterie uodporniają się na niego stosunkowo rzadko i na dodatek nie wybija też całkowicie wszystkich gatunków żyjących w jelitach. Dlatego przyjmuje się go we wszystkich postaciach SIBIO.  Jednak, aby leczenie było skuteczne należy przyjmować bardzo duże dawki antybiotyku- 3 razy dziennie po 2 tabletki, czyli 1200 mg dziennie, przez 14 dni (postać biegunkowa).  Ponadto sama terapia Xifaxanem  często wymaga uzupełnienie o inny antybiotyk jak metronidazol, neomycyna lub innym antybiotykiem o podobnym działaniu (postać zaparciowa, mieszana).

Jakie antybiotyki i w jakich dawkach w zależności od postaci?

1. Postać biegunkowa: Xifaxan (Rifaksymina), proponowana dawka skuteczna to 1200 mg w godzinach 8-14-20 (3×2 tabletki) przez 14 dni.

2. Postać zaparciowa: Rifaksymina +Neomycyna, w dawkach 1600 mg rifaksymina (3x2x3) i 1000mg neomycyny (co 12 godz.) przez 10 dni. Neomycyna jest dostępna pod postacią tabletek 250 mg. Należy ją przyjmować w odstępach 12-godzinnych.

3. Postać mieszana: Rifaksymina + Neomycyna lub Metronidazol. W połączeniu rifaksyminy z metronidazolem, antybiotyki należy przyjmować w następujący sposób: 1600 mg rifaksyminy/dzień + 750 mg Metronidazolu (dawkowanie 3×1)/dzień przez 10 dni.

Przedstawione antybiotyki konwencjonalne w tych schematach, wydają się  być najskuteczniejsze w terapii SIBO. Jednak wydaje się, że inne antybiotyki mogą być również skuteczne w terapii przerostu bakteryjnego. Dlatego, też przy brak poprawy po zastosowaniu powyższego schematu,  warto zapoznać się z innymi antybiotykami, które mogą wspomóc walkę z SIBO, między innymi:

• Cyprofloksacyna
• Amoksycylina
• Cefaleksyna
• Chloramphenicol
• Tetracyklina
• Doksycylina
• Norfloxacyna
• Wankomycyna

Dlaczego standardowy schemat nie działa?

Stosowanie standardowego leczenia, może okazać się nieskuteczne, ponieważ nie zadbaliśmy o naprawę przyczyny SIBO,  m.in. naprawę MMC (mioelektrycznego kompleksy wędrującego) i tak naprawdę nie działa motoryka jelit a nie antybiotyki. Dlatego, też kolejnym elementem niezbędnym w prawidłowej terapii SIBO jest wprowadzenie leków lub substancji, wykazujących działanie prokinetyczne na wędrujący kompleks mioelektryczny. Wśród nich wyróżniamy:

• Low-dose Naltrexone (LDN). W Polsce znany jest pod nazwą handlową Adepend. W celu pobudzenia MMC należy stosować go na noc w dawkach 2.5 mg w SIBO przebiegającym z biegunką oraz 5 mg w SIBO przebiegającym z zaparciami na noc przez okres 3 m-cy.
• Erytromycyna w niskich dawkach. Wykazuje również działanie prokinetyczne w dawce 50 mg na noc, przez okres 3m-cy.
• Resolor (Prucalopride). Działa on podobnie jak serotonina, pobudzając ruchy perystaltyczne jelit. Lek ten należy stosować w dawce 0.5-1 mg na noc przez okres 3 m-cy.
• Sproszkowany korzeń imbiru 1000 mg na noc. W trakcie długotrwałego stosowania może rozwinąć się refluks. Przyjmując go należy bardzo uważać na symptomy.
• Iberogast – 20-60 kropli 1-3 razy dziennie między posiłkami (1 dawka na noc).Uwaga u osób z chorobami autoimmunologicznymi, ponieważ część ziół, wchodzących w jego skład, nie zostało przebadanych pod kątem stymulacji układu odpornościowego.
• MotilPro- 3-6 kapsułek dziennie między posiłkami ( 1 dawka na noc)
• 5-HTP -50-300 mg w kilku dawkach (np. 3×100 1h po posiłku)
• Imbir- sproszkowany 1g
• Triphala -300-350mg
• Melatonina
• Bifidumbacterium infantis

Fitoterapia w SIBO

Alternatywą dla klasycznej terapii antybiotykowej jest terapia antybiotykami roślinnymi. Fitoterapia może być stosowana w połączeniu z klasyczną antybiotykoterapią, jako wsparcie lub wprowadzenie.

Wśród  związków, które mogą znaleźć zastosowanie  w SIBO należą:

• Alicyna (postaci zaparciowej)
• Berberyna (postać biegunkowa)
• Neem
• Olej z oregano (ostrożnie i krótkotrwale)
• Olej z tymianku (ostrożnie i krótkotrwale)
• Kwas kaprylowy
• Triphala
• Koci pazur
• Biocidin
• Atrantil: trzy działające synergistycznie substancje:
  • Liść mięty pieprzowej -przygotowuje grunt pod działanie innych substancji
  • Quebracho Colorado – silny flawanoid, absorbuje wodór i działa antygrzybiczo i antybakteryjnie
  • Kasztanowiec zwyczajny- zwalcza archeony (postać mieszana lub zaparciowa SIBO), poprzez dezaktywację enzymów potrzebnych do syntezy metanu
  • Zalecany przy postaci zaparciowej

Kiedy i czy przyjmować probiotyki  w SIBO?

Probiotyki w przypadku SIBO to bardzo trudny temat. Kiedy rozpocząć przyjmowanie probiotyków, czy po antybiotykoterapii czy w trakcie i jak długo je stosowa?.  Musimy pamiętać o tym, że odpowiedź każdego chorego na probiotyki może być inna.  Przyjmując probiotyki możemy nasilić dolegliwości, ponieważ probiotyk to źródło bakterii, tych dobrych, które w SIBO znalazły się w niewłaściwym miejscu. Ponadto, jeżeli nie zadbamy o naprawę kompleksu mioelektrycznego-MMC, dostarczone bakterie z probiotykiem, przy uszkodzonym MMC, znowu się zatrzymają w jelicie cienkim i będę się tam namnażały, co może doprowadzić do nawrotu lub nasilenia SIBO. Taki efekt będzie nasilony, gdy mamy niedokwaśność żołądka. Kolejna problemowa sytuacja jest, gdy mamy nieszczelne jelito, bakterie przenikają prze błonę jelit do krwiobiegu i podrażniają układ odpornościowy. Najbardziej powszechne probiotyki wieloszczepowe zawierają w swoim składzie Lacidobacillus acidiphilus, który odpowiada  m.in. za produkujące kwas mlekowy i przy jego nadmiarze może dojść do zaostrzenia choroby. Ponadto szczep ten, lubi osiedlać się w jelicie cienkim, gdy mamy go za dużo i nieskuteczny kompleks MMC, może doprowadzić do zaostrzenia choroby. Dlatego, też lepiej wybierać probiotyki, które nie mają tych bakterii.

W trakcie antybiotykoterapii, wskazane będzie unikanie probiotyków. Jedynie Enterol zawierający szczep niepatogennych drożdży Streptococcus boulardii , może wspomóc okres antybiotykoterapii, działając na zasadzie miotełki, która pozwala na skuteczniejsze pozbycie się drobnoustrojów. Ponadto chroni przed biegunką poantybiotykową.

Po okresie antybiotykoterapii szczepy dobierz tak, żeby służyły Tobie:

• unikaj Lacidobacillus acidophilus,
• rozważ stosowanie SBO – Soil Based Organisms, szczególnie skutecznych przy zaparciach
• rozważ stosowanie Saccharomyces Boulardii (Jarrow)
• wprowadź Bifidobacterie np. Bifido Complex Advanced Formul (Kirkman)

Wsparcie dietetyczne przy SIBO

Jeżeli cierpisz na SIBO musisz pamiętać o tym, że nie tylko antybiotyki, roślinne suplementy czy właściwe probiotyki są niezbędnym elementem leczenia. Należy wprowadzić odpowiednią dietę, we właściwym etapie walki z SIBO.  Jednak nie ma jednej diety, która jest skuteczna dla wszystkich.

Najważniejsze jest to, że nie stosujemy diety podczas antybiotykoterapii, ponieważ dobrze od odżywione bakterie  są bardziej podatne na antybiotyki i łatwiejsze do zabicia.

Jaką dietę wybrać? Jest kilka diet, które wydają się być skuteczne w drugim etapie leczenia SIBO (po antybiotykach), należą do nich:

• Low FODMAP
• SCD
• GAPS
• Specific SIBO Diet
• Biphasic Diet

Jeżeli nic na nas nie działa, warto się zastanowić czy jakiś etap leczenia nie został pominięty lub niewłaściwie przeprowadzony. Ponadto czy same badania zostały należycie wykonane i zinterpretowane. Być może skuteczne leczenie zniszczył sam stres lub wymagasz przeprowadzenia dodatkowych badań.

Artykuł SIBO cz.2- leczenie pochodzi z serwisu YouFit - Anna Musiał Twój Dietetyk Szczecin.